વડોદરા જિલ્લાની સાંસ્કૃતિક પરંપરાને રાષ્ટ્રીય સ્તરે ગૌરવ અપાવતી એક ગૌરવસભર જાહેરાત સામે આવી છે. ગુજરાતની પ્રાચીન લોકસંગીત પરંપરા તરીકે ઓળખાતી આખ્યાન કલાને જીવંત રાખવામાં જીવન સમર્પિત કરનાર વડોદરાના પ્રખ્યાત માણભટ્ટ શ્રી ધાર્મિકલાલ ચુનિલાલ પંડ્યાને ભારત સરકાર દ્વારા પ્રતિષ્ઠિત પદ્મશ્રી પુરસ્કારથી સન્માનિત કરવાની જાહેરાત કરવામાં આવી છે. આ સન્માનથી વડોદરા જિલ્લાની યશકલગીમાં નોંધપાત્ર વધારો થયો છે.

94 વર્ષીય શ્રી ધાર્મિકલાલ પંડ્યા છેલ્લા 73 વર્ષથી આખ્યાન કલાના સંરક્ષણ, સંવર્ધન અને પ્રસાર માટે અવિરત કાર્યરત છે. તેમણે માત્ર ગુજરાતમાં જ નહીં પરંતુ ભારત સહિત પાંચથી વધુ દેશોમાં 2500થી વધુ આખ્યાનોનું મંચન કરી આ પ્રાચીન કલાને વૈશ્વિક ઓળખ અપાવી છે. તેમની કલાત્મક રજૂઆતો રેડિયો, ટેલિવિઝન અને અન્ય વિવિધ મીડિયા માધ્યમો દ્વારા કરોડો શ્રોતાઓ સુધી પહોંચી છે.

શ્રી પંડ્યાએ આખ્યાનોનું લેખન, સંગીત રચના અને ગાયનમાં પોતાની અનોખી છાપ છોડી છે. ઓલ ઇન્ડિયા રેડિયો અને દૂરદર્શન પર તેમની અનેક કૃતિઓ પ્રસ્તુત થઈ ચૂકી છે, જે લોકસંગીતપ્રેમીઓમાં આજે પણ લોકપ્રિય છે. આ ઉપરાંત તેમણે આખ્યાન કલા વિષયક અનેક પુસ્તકોનું લેખન કરીને આ પરંપરાનું દસ્તાવેજીકરણ પણ કર્યું છે.

દેશ-વિદેશમાં કૃતિઓ રજૂ કરવા સાથે સાથે શ્રી ધાર્મિકલાલ પંડ્યાએ અનેક વિદ્યાર્થીઓને આ પ્રાચીન કલા શીખવીને નવી પેઢી સુધી આખ્યાન કલાનો વારસો પહોંચાડ્યો છે. તેમની શિક્ષણપ્રણાલી અને શિષ્યપરંપરા આજે પણ આ કલાને જીવંત રાખવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવી રહી છે.

પદ્મશ્રી સન્માનની જાહેરાત પર પ્રતિભાવ આપતા શ્રી પંડ્યાએ ભાવવિભોર થઈ જણાવ્યું હતું કે, “મને મળેલું આ સન્માન માત્ર મારું નથી, પરંતુ મારા ગુરુશ્રી પ્રેમાનંદ, મારા પિતાશ્રી ચુનિલાલ અને સમગ્ર ગુજરાતી કલાને મળેલું સન્માન છે.” તેમની આ વિનમ્ર ભાવના તેમના વ્યક્તિત્વની ઊંચાઈ દર્શાવે છે.

આ પદ્મશ્રી સન્માનથી ગુજરાતની લોકસાંસ્કૃતિક પરંપરાને નવી ઉર્જા મળશે અને આખ્યાન કલા પ્રત્યે યુવા પેઢીમાં નવી રસના દ્વાર ખુલશે.