વિશ્વ પર્યાવરણ દિવસ (જૂન 5, વિશ્વ પર્યાવરણ દિવસ 2026: ‘નાવ ફોર ક્લાઇમેટ’ – પ્રકૃતિ પાસેથી પ્રેરણા લઈ વૈશ્વિક કટોકટી સામે લડવાનો સમય
આજે 5 જૂન એટલે કે વિશ્વ પર્યાવરણ દિવસ. આ વર્ષે સંયુક્ત રાષ્ટ્ર પર્યાવરણ કાર્યક્રમ (UNEP) દ્વારા “Inspired by Nature. For Climate. For Our Future.”(પ્રકૃતિથી પ્રેરિત. આબોહવા માટે. આપણા ભવિષ્ય માટે.) થીમ હેઠળ આ દિવસની ઉજવણી કરવામાં આવી રહી છે, જેનો મુખ્ય વૈશ્વિક સંદેશ Now For Climate” (હવે આબોહવા માટે પગલાં લો) છે. આ વર્ષે વૈશ્વિક યજમાન દેશ તરીકે અઝરબૈજાન (બાકુ) ની પસંદગી કરવામાં આવી છે.
ગ્લોબલ વોર્મિંગ, દરિયાની વધતી સપાટી અને આકરા ઉનાળાના સંકેતો સ્પષ્ટ ચેતવણી આપી રહ્યા છે કે આપણી પાસે હવે માત્ર ચર્ચા કરવાનો નહીં, પણ પાયાના સ્તરે પરિવર્તન લાવવાનો સમય આવી ગયો છે.
ભારતમાં પર્યાવરણીય ક્રાંતિ: મોટા પગલાં
ભારત આ વર્ષે આબોહવા પરિવર્તન (Climate Change) સામે લડવા માટે માત્ર કાગળ પર નહીં પરંતુ જમીની સ્તરે સક્રિય બન્યું છે. દેશભરમાંથી આજના દિવસે કેટલાક મોટા સમાચાર સામે આવી રહ્યા છે:
આસામમાં 1 કરોડ છોડનું વાવેતર:અસમ સરકાર દ્વારા મહિલા સેલ્ફ-હેલ્પ ગ્રૂપ્સ (SHGs) ની મદદથી આજથી એક મોટા વૃક્ષારોપણ અભિયાનની શરૂઆત કરવામાં આવી છે, જે અંતર્ગત અંદાજે 1 કરોડ રોપાઓ વાવવાનું લક્ષ્ય છે.
ભારતીય સેનાની પહેલ:** ઈન્ડિયન આર્મીની રેડ શીલ્ડ ડિવિઝને વન વિભાગ સાથે મળીને અસમ અને ઉત્તર-પૂર્વના વિસ્તારોમાં પર્યાવરણ દિવસ પૂર્વે જ 10,000 થી વધુ વૃક્ષો વાવીને સ્વચ્છતા અભિયાન હાથ ધર્યું છે.
રીસાયકલિંગ અને પ્લાસ્ટિક મુક્તિ:** ભારતમાં આ વર્ષે વેસ્ટ સેગ્રીગેશન (કચરાનું વર્ગીકરણ) અને એડવાન્સ મિકેનિકલ રીસાયકલિંગ ફ્રેમવર્ક પર વિશેષ ભાર મૂકવામાં આવી રહ્યો છે જેથી ઇન્ડસ્ટ્રીઝ પ્લાસ્ટિક ન્યુટ્રાલિટી તરફ આગળ વધી શકે.
વિશ્વ પર્યાવરણ દિવસ: એક નજરે ઇતિહાસ અને મહત્વ
માહિતી

મુખ્ય થીમ 2026 Inspired by Nature. For Climate. For Our Future.
સંદેશ (Campaign) Now For Climate (હવે આબોહવા માટે)

પ્રથમ ઉજવણી | 5 જૂન, 1973 (સ્ટોકહોમ કોન્ફરન્સ 1972 બાદ|
મુખ્ય લક્ષ્ય: ગ્લોબલ વોર્મિંગ ઘટાડવું, ઇકોસિસ્ટમ રિસ્ટોરેશન, સિંગલ-યુઝ પ્લાસ્ટિક નાબૂદી | આપણે વ્યક્તિગત સ્તરે શું કરી શકીએ?
ટાઇમ્સ ઓફ ઇન્ડિયા તેના વાચકોને અપીલ કરે છે કે પર્યાવરણની સુરક્ષા માત્ર સરકારોની જવાબદારી નથી, આપણા નાના નિર્ણયો પણ મોટી અસર કરી શકે છે:
1. પ્લાસ્ટિકને કહો ‘ના’:15 માઇક્રોનથી પાતળી પ્લાસ્ટિક બેગ અને સિંગલ-યુઝ પ્લાસ્ટિકનો ઉપયોગ સંપૂર્ણ બંધ કરીએ.
2. ગ્રીન એનર્જી તરફ પ્રયાણ:સોલાર પેનલનો વપરાશ વધારવો અને વીજળીનો બગાડ અટકાવવો.
3. પ્રકૃતિ આધારિત ઉકેલો:તમારા ઘરના આંગણે કે સોસાયટીમાં સ્થાનિક છોડ (જેમ કે લીમડો, તુલસી, વડ) વાવો જે વાતાવરણને શુદ્ધ રાખે છે.

પર્યાવરણ બચાવવા માટેની લડત આવતીકાલ પર છોડી શકાય તેમ નથી, તે ‘આજ’ અને ‘અત્યારથી’ જ શરૂ કરવી પડશે.